มุอัลลิม(ครู)

                มุอัลลิมหรือครูจะมีผลโดยตรงต่อนักเรียน เพราะนักเรียนจะห้อมล้อมครูและรับผลประโยชน์จากครู ในลักษณะต่างๆ เช่น แบบอย่าง คำตักเตือน การอบรมดูแล การสั่งสอน การฝึกฝน สิ่งต่างๆเหล่านี้นับว่าเป็นสิ่งที่สำคัญและมีเกียรติในสังคมอย่างเป็นอย่างยิ่ง

                มุอัลลิมสามารถที่สร้างนักเรียนตามวัตถุประสงค์ที่ควรจะเป็นได้ในหลายลักษณะ ที่สำคัญๆ ได้แก่

1.              วิธีการให้การศึกษา

 การให้คำแนะนำ คำแนะแนว คำสั่งสอนหรือคำนะศีหัตใดๆแก่ผู้เรียน วิธีการให้นั้นนับว่าสำคัญที่สุด เพราะผู้เรียนสามารถได้หรือไม่ได้ส่วนหนึ่งก็ขึ้นอยู่กับลักษณะการสอนของผู้สอน พวกเราที่เป็นผู้สอนหรือมุอัลลิมก็ได้รับแนวทางการสอนตามแบบฉบับของท่านนบี(ศ็อลฯ) และนับว่าท่านได้วางแนวทางในเรื่องนี้ไว้เป็นแบบอย่างที่ดี ท่านได้กระทำกับผู้เรียนด้วยมารยาที่ดีงามมาตลอด แม้ว่าในบางครั้งจะต้องเผชิญกับผู้ที่คิดไม่ดีกับท่านก็ตาม

 อุรวะฮฺ อิบนุ อัล-ซุบีร รายงานว่า ท่านนบี(ศ็อลฯ) ได้กล่าวกับอาอิชะฮฺ(รอฎิฯ) ว่า

” ‏ عَائِشَةُ ‏ ‏إِنَّ شَرَّ النَّاسِ مَنْزِلَةً عِنْدَ اللهِ مَنْ تَرَكَهُ أَوْ وَدَعَهُ النَّاسُ اتِّقَاءَ فُحْشِهِ‏ “

 ความว่า :  “โอ้..อาอิชะฮฺ.. แท้จริงคนที่ชั่วร้ายที่สุด ณ ที่ของอัลลอฮฺ คือคนที่มนุษย์ทุกคนทิ้งเขาหรือละเลยการป้องกันความชั่วร้ายของเขา” [1]

   วิธีการทำดีกับผู้เรียนนับว่าเป็นวิธีการสร้างความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นและสร้างความรัก ความผูกพันธ์ อย่างใกล้ชิด เป็นการเสริมสร้างความรู้สึกที่ดีแก่จิตใจของผู้เรียน ทำให้เขายอมรับผู้สอน รับฟังอย่างดี และสนองรับคำให้คำแนะนำของผู้มาพูดคุยหรือสั่งสอนเขา  ซึ่งจะเป็นสิ่งที่ทางตรงกันข้ามผู้สอนที่ชอบใช้คำพูดแรงๆและแข็งกร้าว โต้ตอบผู้เรียนด้วยการกระทำที่ไม่เป็นมิตร

อาอีชะฮฺ(รอฎิฯ) ได้พูดถึงมารยาทของนบี(ศ็อลฯ)ว่า

‏لَمْ يَكُنْ‏ فَاحِشًا وَلاَ مُتَفَحِّشًا ‏وَلاَ ‏‏صَخَّابًا ‏فِي الأَسْوَاقِ وَلاَ ‏ ‏يَجْزِي بِالسَّيِّئَةِ السَّيِّئَةَ وَلَكِنْ يَعْفُو وَيَصْفَحُ

ความว่า “ท่านไม่ใช่ผู้ที่กระทำในสิ่งที่ไม่ดีและไม่เคยกระทำตนเป็นผู้กระทำเช่นนั้น ท่านไม่เคยพูดกล่าวด้วยเสียงดังในท้องตลาด ไม่โต้ตอบการกระทำที่ไม่ดีด้วยการกระทำไม่ดี แต่จะยกโทษและให้อภัย”[2]

อุมมุลดัรฺดาอฺ ได้กล่าวว่า “อะบู อัดดัรดาอฺ เมื่อเขาพูดเขาจะพูดด้วยใบหน้ายิ้มแย้ม และกล่าวว่า : ฉันไม่เคยเห็นหรือไม่เคยฟังท่านรอซูลุลลอฮฺ(ศ็อลฯ) พูดอะไรเว้นแต่จะพูดด้วยใบหน้าที่ยิ้มแย้ม”[3]

ส่วนคำตักเตือนที่แข็งกร้าวและแห้งแล้งเป็นการกระทำที่ผิดและตรงข้ามกับการทำของท่านนบี(ศ็อลฯ) ทำให้ผู้ที่ได้รับคำตักเตือนนั้นลืมในคำดีๆ และห่างไกลจากสิ่งที่ถูกตักเตือน กลายเป็นว่าคำตักเตือนนั้นไม่ดีแทนที่จะเป็นสิ่งที่ดี และผู้ใดให้คำตักเตือนด้วยข่าวดีและการยิ้มแย้มที่อ่อนโอนจะเป็นการตักเตือนที่ได้ผลและประสบผลสำเร็จ[4]

ถ้าต้องการเป็นครูที่ได้รับการยอมรับ  เป็นที่รักของลูกศิษย์ ประสบผลสำเร็จในงานการศึกษาแล้ว ก็ต้องเดินตามรอยที่ท่านนบี(ศ็อลฯ)ได้วางไว้ เปิดเผยด้วยจิตที่งาม การพูดจากสิ่งที่ดี เปิดอกต้อนรับลูกศิษย์ สร้างความสนิทสนมและความน่าเชื่อถือแก่ลูกศิษย์ทุกคนแม้แต่คนที่มีพฤติกรรมที่เป็นปัญหา เพื่อเอนเอียงจิตใจของเขาและเชื่อฟังในคำแนะนำของครู  อย่าได้ตอบโต้ลูกศิษย์ด้วยสิ่งที่ไม่ดี จงกระทำกับเขาความเมตตาและการให้อภัย

ในทางตรงกันข้ามถ้าครูได้ให้สิ่งตรงกันข้าม จะทำให้ลูกศิษย์หนีห่าง และโดยปกติแล้วเมื่อครูไม่ประสบผลสำเร็จด้วยวิธีการอ่อนนุ่มนี้แล้ว ก็หันไปใช้วิธีการอื่นเช่นการลงโทษ เป็นต้น