بسم الله الرحمن الرحيم
الحمد لله رب العاليمن والصلاة والسلام على سيد المرسلين وعلى آله وصحبه أجمعين
เพิ่งกำหนดหมวดหมู่ของเรื่องที่จะนำเสนอในบอร์ดนี้ ที่เกี่ยวกับการอ่านแล้วมาบอกต่อ ขอประเดิมเรื่องแรกในนี้เลยในวันนี้
หัวข้อที่จะคุยในวันนี้ อยู่ในหัวข้อใหญ่อีกที คือ ประวัติการศึกษาอิสลาม ส่วนหัอข้อย่อยที่จะคุย ก็คือ สถานศึกษาในประวัติศาสตร์อิสลาม
การศึกษาซึ่งในสมัยก่อนมีใช้อยู่หลายคำ ไม่ได้ใช้คำว่า อัตตัรบียะฮฺ التربية อย่างที่เราใช้อยู่ทุกวันนี้ และโดยทั่วไปแล้วจะใช้คำว่า ตะอฺลีม التعليم (ถ้าจะแปลตรงๆก็คือการสอน ซึ่งหลายคนบอกว่าไม่ใช่ การศึกษาไม่ใช่การสอน แต่เท่าที่ศึกษามา การสอนกับการศึกษาจะแตกต่างที่การเรียกเท่านั้น และตะอฺลีม ก็จะมีกิจกรรมทุกอย่างอย่างที่เกิดขึ้นกับตัรบียะฮฺ)
ถ้าจะถามว่าการศึกษาในอิสลามเริ่มเมื่อไร .. คำตอบก็ชัด..ก็เริ่มเมื่อเริ่มอิสลาม ถ้าจะนับอิสลามเริ่มตั้งแต่สมัยนบีอาดัม(อะลัยฮิสสาลาม) การศึกษาในอิสลามก็จะเริ่มตั้งแต่ที่อัลลอฮฺสอนอาดัมเกี่ยวกับรายชื่อสรรพสิ่งต่างๆ
และถ้าเริ่มนับศาสนาอิสลามเมื่อครั้งที่นบีมุฮัมมัด(ศ็อลฯ)เริ่มได้แต่งตั้งเป็นนบี(ศาสนฑูต)การศึกษาก็เริ่มที่ตัวนบี(ศ็อลฯ)ที่ถูกบังคับให้อ่าน
แต่ในความเป็นอยู่ของมนุษย์แล้ว ไม่ว่าจะเป็นยุคใหนสมัยใด จะต้องมีการศึกษา ต้องสอนกันและกัน ส่วนจะสอนอย่างไร สอนที่ไหนบ้างนั้น ก็ต้องศึกษาระบบการศึกษาของแต่ละเผ่าพันธุ์
ส่วนสถานศึกษาหรือที่เราเรียกว่าโรงเรียนในอิสลามเริ่มตั้งแต่เมื่อไร..
ผมขอพูดเพียงแค่อิสลามที่เราเข้าใจกันทุกวันนี้ เป็นอิสลามที่สมบูรณ์ที่สุด นั้นคืออิสลามที่นำมาโดยนบีมุฮัมมัด(ศ็อลฯ)
ตั้งแต่นบี(ศ็อลฯ)ถูกแต่งตั้งในเป็นนบี และใช้ให้บอกข่าวดีกับข่าวร้ายแก่เพื่อนมนุษย์ สถานศึกษาที่เป็นกิจลักษณะอย่างโรงเรียนยังไม่เกิดขึ้น แต่สถานศึกษาในรูปแบบอื่นนั้นเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง เช่น อย่างที่เรารู้ๆว่า ท่านเคยใช้บ้าน ดารุลอัรก็อมของอิบนุอะบี อัรก็อมสั่งสอนเศาะฮาบะฮฺ
ส่วนสถานศึกษาที่เป็นลักษณะโรงเรียนในประวัติศาสตร์อิสลาม สามารถกล่าวได้ว่าเริ่มตั้งแต่ปี ฮ.ศ. 459(ประมาณปี ค.ศ.1066)เพราะในปีนั้น บัฆดาด(แบกแดด)ได้เริ่มมีโรงเรียนอย่างเป็นทางการ ตามนโยบายก่อสร้างโรงเรียนทั่วทั้งอาณาจักรของรัฐมนตรีนิซอมุลมะลิก(نظام الملك)จักรวรรดิ์ซัลจูก(سلاجقة)
ก่อนที่สถานศึกษาที่เป็นกิจลักษณะแบบนี้จะก่อตั้งขึ้นอย่างแพร่กระจ่ายไปทั่วนั้น สถานศึกษาในรูปแบบอื่นก็มีอยู่แล้ว และมีอยู่ในที่ต่างๆ เช่น ที่มัสยิด ที่บ้านผู้รู้ ที่ร้านขายหนังสือ และที่อื่นๆ เมื่อสถานศึกษาในรูปแบบโรงเรียนได้ถูกสร้างขึ้นอย่างแพร่หลาย ทำให้โอกาศในการจัดกระบวนการเรียนการสอนทั้งครูและตัวผู้เรียนก็มีมากขึ้น การคัดกรองก็ชัดเจนขึ้น สร้างแรงจูงใจทั้งแก่ครูและผู้เรียนเพื่อที่จะศึกษาเล่าเรียน
ด้วยลักษณะที่กล่าวมา ทำให้เราสามารถแบ่งช่วงเวลาในการศึกษาเกี่ยวกับประวัติสถานศึกษาในอิสลามแบ่งออกเป็นสองช่วง คือ
- สถานศึกษาก่อนการแพร่กระจ่ายระบบโรงเรียน
- โรงเรียน
แม้ช่วงที่สองจะเป็นช่วงของโรงเรียนก็ไม่ได้หมายความว่า สถานศึกษารูปแบบอื่นๆ ที่ไม่ใช่โรงเรียนจะไม่มีในสมัยนั้น
Board : บอร์ด
